+905050218141
neysadasi@gmail.com

Ney Nedir?

Ney Nedir?

Ney, tarihi çok eskilere dayanan kadim bir Türk sazıdır.Hakkında çıkışı hakkında birçok rivayet vardır.Hepsi de kulağa hoş geliyor ama ben bunlardan bahsetmeyeceğim.Ney, 7 delikli içi boşaltılmış 9 boğumlu bir üflemeli çalgıdır. Genelde Hatay taraflarında yetişen “kargı” diye bilinen bir bitkiden yapılır.Fakat Akdeniz ikliminin görüldüğü tüm coğrafyada rahatlıkla yetişir ki Bursa’da bile vardır bu bitkiden.

Kargı (Arundo donax), tatlı su ve hafif tuzlu su içeren bölgelerde yetişir. Akdeniz , Orta Doğu ve Hindistan’da yetişir. Genelde 6 metre boya kadar.  Bulunduğu ortamda su miktarı uygun olduğu taktirde bahar aylarında günde 5 cm’ye kadar uzayabilir.Kargı istilacı bir tür olarak bilinir.

Ney Türk Müziğinin yapısına gayet uygun bir enstrumandır. Bütün makamlar rahatlıkla icra edilebilir. Ney perdeli bir saz(enstruman) olmasına rağmen en az keman gibi perdesiz bir sazın hassaslığına sahiptir. Yaklaşık 2 buçuk oktavlık ses aralığına sahiptir. Hali hazırdaki neylerin büyük bir kısmı, kaba rast(sol) sesinden, tiz hüseyni(mi) sesine kadar ses çıkarabilmektedir. Neyzenin üfleyiş kabiliyetine ve neyin kalitesine bağlı olarak tiz acem(fa) sesine kadar çıkarmak mümkün olabilir.

NEYZENLİK ve TASAVVUF

Ney sesinin güzelliği ve ulviliği insanları çok eski dönemlerden beri etkilemişdir. Tasavvuf Musikisinin değişilmez bir enstrumanı olmuştur. Mevlevi kültüründe de ciddi bir öneme sahiptir. Mevlevi Ayinlerine ney taksimiyle başlanmış ve neyzenlik makamına ayrı bir önem verilmiştir. Mevlevilikte Neyzenlik, sadece ney üflemekle olunmazdı. Kendilerini Allah yoluna adamış tevazu sahibi insanlar olmalıydılar. Bu nedenle Neyzenlerin en büyük özelliği ise tevazudur. Kendilerine ”neyzen” denilmesini kabul etmezler.

Mevlana Celaleddin-i Rumi Hazretleri, Mesneviyi Şerifi ”Dinle neyden kim şikayet eder ayrılıklardan…” diye başlar ve neyi insan-ı kamil’e yani olgun insana benzetir. İnsan-ı kamil olmada insanın çektiği ızdırapları neyin yapılırken başından geçirdiği hadiselere benzetir. Şöyle ki:

İnsanın anavatanından yani cennetten koparılıp dünyaya getirilmesini aynen neyin sazlıktan kesilip getirilmesine benzetir. Bu yüzden acıklı bir sesinin olduğunu ifade eder. Bu nedenle anlaşılacağı gibi ney, mevlevilikte önemli bir konuma sahiptir.

İstanbulun Büyük Vaiz ve Hatiplerinden olan Seyid Muhammed Şemseddin Yeşil Efendi Hazretleri, Hz. Mevlana’nın bahsettiği insanın, İnsan-ı Kamil olma vaziyetini şöyle açıklar: Kamış bitkisi sazlıktan koparıldığında yeşil bir bitkidir. Neyin açılması için sararması gerekir. Aynı şekilde bu yolda sararıp solacaksın. Neyin içi henüz doludur içinin boşaltılması lazımdır. İçini Nefsani duygulardan boşaltmalısın, dünyevi arzu ve isteklerden kurtulmalısın. Bu yolda delik deşik olmalısın ki bir İnsan-ı Kamil’in nefesinde neyden bir sadâ yükselebilsin. Yani bir hocaya tabi olup onun rahleyi tedrisatından geçmelisin.

 

4 cevap

  1. ali taha dedi ki:

    merhabalar siteniz cok guzel ney hakkinda faydali bilgiler mevcut yazidaki ”neyzen” tabiri dikkatimi cekti.bende macizane bir ”neyzen”im.

  2. gokhan cetin dedi ki:

    Hocam ," herhangi bir sebeple" üyeliğim onaylanmamış, bu durum beni derinden üzmüştür…çalışmalarınızdan ziyadesiyle faydalanıyorum Allah sizden razı olsun

    • Ney Sadâsı dedi ki:

      Üye olma işlemi benim onayımdan geçiyor ben daha onaylamamışsam o yazı otomatik çıkıyor.Aslında o yazıyı değiştireyim ben 🙂

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*